De in 1951 in Amsterdam geboren Jan Timman is na wereldkampioen Max Euwe ongetwijfeld Nederlands bekendste schaker. Na enige malen jeugdkampioen van Nederland te zijn geweest, besluit Timman in 1970 beroepsschaker te worden. 

In 1971 wordt hij Internationaal Meester en drie jaar later wordt hem ook de grootmeestertitel toegekend. Vanaf dat jaar tot nu toe speelt hij bij alle internationale teamwedstrijden, zoals de Olympiades, teamkampioenschappen, zowel op Europees als op mondiaal niveau aan het eerste bord van het Nederlandse team. 

Wereldtopspeler en wereldkampioenskandidaat
In 1980 bezet Jan Timman dankzij een groot aantal voortreffelijke prestaties de vierde plaats op de wereldranglijst en hij ziet kans zijn positie in 1982 nog te verbeteren door de tweede plaats achter wereldkampioen Anatoly Karpov te veroveren. Met recht wordt hij dan ook 'the Best of the West' of 'the Best of the Rest' genoemd. Vanaf 1979 behoort Jan Timman tot de selecte groep schakers die strijden om het wereldkampioenschap: internationale toernooien in Rio de Janeiro 1979, Las Palmas 1982, Montpellier 1985, Kandidaten-matches tegen Yusupov (1986), Salov (1988), Portisch (1989), Speelman (1989) en Karpov in de finale van de Kandidatenmatches (1990). 

Ook in de volgende cyclus is hij weer succesvol; hij verslaat achtereenvolgens Hübner (1991), Korchnoi (1991) en Yusupov (1992), maar wordt in de finale verslagen door de Engelsman Nigel Short. Maar omdat Short en Kasparov breken met de wereldschaakbond (FIDE) en hun eigen organisatie stichten (PCA), krijgt hij een herkansing. Tegen Anatoly Karpov treedt hij in het strijdperk om de titel van wereldkampioen. De in Zwolle, Arnhem, Amsterdam, en Jakarta georganiseerde match wordt door Karpov met 12½ - 8½ gewonnen.

Cees Buddingh' had wel een verklaring voor het feit dat Timman nooit wereldkampioen is geworden: 'Negentien over twaalf: in het laatste nieuwsbulletin op Nederland II vertelt Fred Emmer, dat Jan Timman (in het Hoogoventoernooi, tweede ronde) zijn afgebroken partij gewonnen heeft van Miles. Dat is weer een perfecte prestatie en toch wordt Jan nooit wereldkampioen. Ik ken hem niet goed, maar goed genoeg. Hij is veel te aardig, te beschaafd, te minzaam, te creatief zelfs. Om vandaag de dag wereldkampioen schaken te worden moet je een op een computer aangesloten androïde zijn.' (C. Buddingh', Dagboeknotities 1977-1985, blz. 138, 21-1-1978) 

Belangrijkste prestaties:
Jan Timman is een meermalen kampioen bij de jeugd van Nederland geweest. In 1971 werd hij schaakmeester. Hij is negen keer schaakkampioen van Nederland geworden: in 1974-1976, 1978, 1980, 1981, 1983, 1987 en 1996.
In 1982 stond hij op de tweede plaats op de wereldranglijst, achter Anatoli Karpov. 
In de jaren tachtig won hij een aantal zeer sterk bezette grootmeestertoernooien, waaronder in Nederland het IBM-toernooi te Amsterdam (1981), het Hoogovenstoernooi te Wijk aan Zee (1981, 1985) en het Interpolistoernooi in Tilburg (1987). In Spanje won hij het belangrijke Linares (1988). 

22.12.2006 | Bron: KB.nl  |